Gorinchem

Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Gorinchem
Inwonersaantal: 36.003 in 2017


Je komt het op allerlei manieren tegen: Gorinchem, Gorcum, Gorkum en zelfs Gurrecum. Maar wat is nou de 'echte' naam en waar komt het vandaan? Door de eeuwen heen hebben historici verschillende verklaringen gegeven, maar bewijzen zijn er vaak niet. Een paar theorieën op een rij.

Abraham Kemp, de oudste geschiedschrijver van Gorinchem, schrijft in zijn Leven der Doorluchtige Heeren van Arkel ende Jaar-Beschrijving der stad Gorinchem: “bij dit Kasteel, of Burg, woonden eenige Vissers, arm volkskens, die men om haar kleynmogentheyd, Gorrekens hiet". Met 'Gorrekens' worden dus armoedzaaiers bedoeld!
Ook Matthijs van der Houve meent in zijn Handvest Chronyk dat men “die kleine berooide visserkens, die hunne hutten hadden aan de Stilsloot in de Rivier de Lingen, Gorrekens noemde”.
Gorrekom of Gorkom zou in deze theorie een samenvoeging zijn van gorrig en het Engelse woord ‘home’.
Gerard van Loon komt met een heel andere theorie. Volgens hem is de naam Gorinchem afkomstig van de Romeinse legerplaats Grinnes op de plek waar de Linge in de Waal uitmondde. “Eene dezer twee aangevogte standplaatsen was by de Romeynen Grinnes genaamd, ‘tgene ik achtte Grinnichen of het thans genaamde Gronichem te zijn. [..] en later vervormd is tot Grinnichen, Gronichem, Gornichem, Gorinchem.” Helaas is er ook voor deze verklaring geen bewijs.
Deze verklaring wordt tegenwoordig het meest gebruikt. Gorinchem (uit te spreken als Gorcum) is letterlijk Gorinks Heem, oftewel de woonplaats van de Goringa, de mensen van Goro (persoonsnaam). Deze naam is waarschijnlijk in de 11de eeuw ontstaan. Het wordt voor het eerst genoemd in een document uit 1224. Hierin geeft Floris IV de Gorcumers tolvrijheid in het hele graafschap Holland.