Wildervank


Provincie: Groningen
Gemeente: Veendam
Inwonersaantal: 4190 in 2005


Het dorp is genoemd naar het gebied waarin het is gelegen. Dat gebied heette Wildervanck, wat 'de in bezit genomen heide' betekent.(1) In diverse bronnen is te lezen dat het dorp naar Adriaen Geerts Wildervanck (1605-1661) genoemd zou zijn, maar in werkelijkheid is het net andersom; Adriaen Geerts heette aanvankelijk alleen zo, later met toenaam 'Paep'. Dat was eigenlijk een spotnaam, die misschien tot geuzennaam evolueerde: Adriaan mocht graag laten merken hoe vroom hij was.
Ambtenaar op het Groninger Rijksarchief Dolf Pathuis heeft in 1941 eens goed uitgezocht hoe deze vork nu in de steel zit, wat nu naar wie is genoemd of andersom. Pathuis treft de naam Wildervank niet aan in de stukken van voor 1649: niet als familienaam, noch als plaatsaanduiding. 

De allereerste melding van de naam is in een resolutie van GS op 14 juni dat jaar, waarna alras meerdere meldingen in rechterlijke stukken volgen. Maar in de oudste stukken is Wildervank eerder een plaatsnaam dan een persoons- of familienaam. Adriaen Geerts heet er bijvoorbeeld Adriaen Paep van Wildervanck. Cruciaal is een akte van 20 oktober 1649. De tekst spreekt van de “gemeenteveenen des carspels Suidtbroeck en Muntendam, nu de Wildervanck genaemt”. Zo’n lidwoordje ‘de’ duidt op een plaatsnaam, zo meende ook naamkundige Wobbe de Vries.
Eerst was er dus de plaatsnaam. even later wisselde Adriaen Geerts zijn bijnaam Paep in voor Wildervanck. Veelzeggend is dat de opsteller van een akte uit 1650 hem naar ouder gewoonte nog Adriaen Geerts Paep noemde, terwijl de aldus aangeduide de akte ondertekende als Adriaen Wildervanck... Pathuis’ conclusie: “Wildervank is een nieuwe naam, twee jaren na den aanvang der ontginning aan een gedeelte der boven-Muntendammervenen gegeven en kort daarop als familienaam aangenomen door Adriaen Geerts Paep”. Naderhand nam Adriaens broer, als het hem zo uitkwam, de naam Wildervanck over. Nazaten hielden deze naam ook aan; hij klonk beter dan Paep...